• Polskie doświadczenia LEADER zaprezentowane na forum UE

Polskie doświadczenia LEADER zaprezentowane na forum UE

Smart Villages i aktywizacja młodzieży w centrum uwagi

W dniu 26 lutego 2026 r., podczas 4. posiedzenia EU CAP Network – Subgroup on LEADER and Territorial Development w Brukseli, zaprezentowane zostały przykłady dobrych praktyk z Polski w zakresie wdrażania podejścia LEADER, koncepcji Smart Villages oraz aktywnego włączania młodzieży w życie lokalnych społeczności.
Polskie doświadczenia przedstawiła Urszula Żelazny z LGD Dorzecze Bobrzy, dzieląc się konkretnymi projektami realizowanymi przez Lokalne Grupy Działania z różnych regionów kraju. Prezentacja odbyła się w ramach sesji poświęconej wymianie doświadczeń pomiędzy społecznościami LEADER z państw członkowskich UE.

Smart Villages jako odpowiedź na lokalne wyzwania

W swoim wystąpieniu prelegentka zwróciła uwagę na kluczowe wyzwania stojące przed obszarami wiejskimi, takie jak starzenie się społeczeństwa, ograniczone zaangażowanie młodych ludzi w działalność społeczną oraz potrzeba modernizacji infrastruktury publicznej, kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej. Odpowiedzią na te problemy są lokalne strategie rozwoju oparte na koncepcji Smart Villages, łączące inwestycje infrastrukturalne z aktywizacją mieszkańców.
Jako pierwszy przykład wskazano działania realizowane przez LGD Dorzecze Bobrzy, gdzie opracowano Program Rozwoju Lokalnego Przywództwa „Liderzy Jutra”. Projekt ten obejmuje mikrodotacje oraz szkolenia dla młodzieży i uczniów szkół z obszaru LGD, umożliwiając im samodzielne planowanie i realizację inicjatyw społecznych. Program zakłada zaangażowanie 10 szkół i około 200 uczniów, wzmacniając kompetencje liderskie młodych ludzi i ich udział w życiu obywatelskim.

Fundusze młodzieżowe i współpraca z OSP

Kolejnym zaprezentowanym przykładem była działalność Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Świętokrzyskiej, które prowadzi Fundusz Młodzieżowy oferujący niewielkie granty na inicjatywy kulturalne, społeczne i edukacyjne. Szczególną uwagę poświęcono projektom realizowanym we współpracy z Ochotniczymi Strażami Pożarnymi, których celem jest zachęcanie dzieci i młodzieży do wstępowania do młodzieżowych drużyn pożarniczych. Inicjatywy te łączą aktywizację młodych ludzi z odpowiedzią na realne potrzeby społeczności lokalnych, w tym problem starzejących się kadr OSP.

Oddolne koncepcje Smart Villages w praktyce

Podczas prezentacji omówiono również doświadczenia LGD Kłodzka Wstęga Sudetów, która opracowała 11 koncepcji Smart Villages w oparciu o pomysły i potrzeby zgłoszone przez mieszkańców. Jedna z nich zakłada utworzenie Lokalnego Centrum 3R (Reduce, Reuse, Recycle), łączącego edukację ekologiczną, warsztaty naprawcze, wymianę rzeczy oraz selektywną zbiórkę odpadów. Projekt ten stanowi przykład w pełni oddolnej inicjatywy, wzmacniającej zaangażowanie społeczności w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Równie interesującym przykładem była działalność LGD Owocowy Szlak, która przygotowała 10 koncepcji Smart Villages do realizacji w ramach swojej lokalnej strategii rozwoju. Jedną z nich jest inicjatywa biblioteki społecznej, powstałej dzięki zaangażowaniu mieszkańców, w tym młodzieży, która aktywnie uczestniczyła w organizacji przestrzeni i działań animacyjnych.

Współpraca międzynarodowa i odporność społeczności

Istotnym elementem prezentacji była także współpraca międzynarodowa LGD. Projekt Youth Communication Academy, realizowany przez 11 LGD z Polski i Czech, objął 129 uczestników w wieku 13–16 lat. Młodzież rozwijała kompetencje medialne i cyfrowe, tworząc filmy, audycje radiowe i materiały multimedialne oraz budując trwałe relacje transgraniczne.
Na zakończenie zaprezentowano projekt sieciowy Civic Resilience Network for Crises, realizowany przez cztery regionalne sieci LGD z zachodniej Polski. Jego celem jest wzmacnianie współpracy, wymiany wiedzy oraz przygotowania społeczności lokalnych na sytuacje kryzysowe poprzez debaty, szkolenia, wizyty studyjne i materiały doradcze dla LGD oraz organizacji pozarządowych.

Silne i zaangażowane społeczności lokalne

Zaprezentowane podczas posiedzenia EU CAP Network przykłady jednoznacznie pokazują różnorodność, innowacyjność i skuteczność działań Lokalnych Grup Działania w Polsce. Projekty realizowane w obszarach takich jak aktywizacja młodzieży, edukacja ekologiczna, Smart Villages czy współpraca międzynarodowa przyczyniają się do budowania silniejszych, bardziej odpornych i aktywnych społeczności lokalnych, stanowiąc inspirację dla partnerów z całej Unii Europejskiej