Polska Sieć LGD apeluje o wzmocnienie roli RLKS w pracach nad nową polityką spójności

30 kwietnia 2026 r. Polska Sieć LGD – Federacja Regionalnych Sieci LGD skierowała pismo do Piotra Zygadły, Dyrektora Departamentu Programów Regionalnych w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, poświęcone planowi pracy Grupy 8 – Programowanie terytorialne, działającej w ramach Zespołu ds. przygotowania PPKR.
W wystąpieniu przedstawiciele środowiska lokalnych grup działania docenili rzetelne przygotowanie materiałów informacyjnych na pierwsze spotkanie Grupy oraz klarowną strukturę zaproponowanego planu prac. Jednocześnie wyrazili zaniepokojenie brakiem zaplanowanej, odrębnej dyskusji dotyczącej rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (RLKS) – instrumentu o kluczowym znaczeniu dla zapewnienia równowagi terytorialnej.

Nierównowaga między miastami a obszarami wiejskimi

W piśmie przywołano wnioski z opublikowanego przez Komisję Europejską raportu „Ex Post Evaluation of the European Regional Development Fund and the Cohesion Fund”, który jednoznacznie wskazuje na istotne dysproporcje w poziomie wsparcia inwestycyjnego pomiędzy miastami a obszarami wiejskimi w okresie programowania 2014–2020. Dane te potwierdzają, że stosowane dotychczas instrumenty terytorialne w znacznie większym stopniu faworyzowały obszary miejskie.
Podobne wnioski padły podczas webinarium Rural Pact „Territorial instruments (LEADER/CLLD, ITI, Smart Villages): lessons for the future”, gdzie przedstawiciel DG REGIO otwarcie wskazał na dominację miast w wykorzystaniu instrumentu ZIT (ITI).

Obowiązek wspierania obszarów wiejskich

Szczególna troska o obszary wiejskie wynika wprost z art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który zobowiązuje Unię do zmniejszania dysproporcji rozwojowych, zwłaszcza na terenach wiejskich i peryferyjnych.
Zwrócono również uwagę na niepokojące zjawiska społeczne – w tym rosnący sceptycyzm wobec Unii Europejskiej wśród mieszkańców obszarów wiejskich – które są w dużej mierze konsekwencją tego, że korzyści z polityki spójności były przez lata silniej widoczne w miastach niż na wsi.

Postulat obligatoryjnego RLKS

Polska Sieć LGD podkreśla, że zapewnienie wyższego poziomu inwestycji na obszarach wiejskich jest warunkiem utrzymania spójności społecznej i terytorialnej kraju. W ocenie organizacji tylko obowiązkowe zastosowanie instrumentu RLKS we wszystkich rozdziałach regionalnych przyszłej polityki spójności może skutecznie ograniczyć różnice rozwojowe pomiędzy miastami a wsią w kolejnej perspektywie finansowej.
W związku z tym środowisko LGD oczekuje, że w planie prac Grupy 8 – Programowanie terytorialne – zostanie przewidziane co najmniej jedno odrębne spotkanie w całości poświęcone roli i zakresowi stosowania RLKS w przyszłej polityce spójności.
Polska Sieć LGD deklaruje gotowość do dalszej, merytorycznej współpracy i liczy, że kwestie rozwoju obszarów wiejskich zostaną odpowiednio wyeksponowane w dalszych pracach programowych.